Protein Nedir? Hangi Besinlerde Bulunur?

Protein Nedir? Hangi Besinlerde Bulunur?

Proteinlerin yapısında karbon, hidrojen, oksijen atomlarıyla azot elementi yer alır. Ayrıca yapısında kükürt de bulunabilir. Her canlının kendine özgü molekülü olan proteinler, oldukça büyük ve karma-şık moleküllerdir. Vücudumuzda protein bulundurmayan doku ve organ yoktur. Proteinler, hücrelerimizin bütün faaliyetlerinde görev alır. Hücrede yapıcı-onarıcı, düzenleyici ve enerji verici olarak görev yaparlar. Birçok besinin yapısında bulunurlar. Proteinler 20 çeşit aminoasidin değişik sayıda sıralanışına ve kullanılma çeşidine bağlı olarak milyonlarca farklı çeşitte oluşturulur. Vücutta DNA kontrolünde üretilen besindir. Proteinlerin temel yapı birimleri amino asitlerdir. Bir amino asidin yapısında amino grubu (NH2), karboksil grubu (COOH) ve radikal grup (R) vardır. Amino asitler birbirlerine amino ve karboksil gruplarıyla bağlanır. Bu iki grup arasında peptit bağı kurulur, oluşan yapıya dipeptit denir. Bu sırada bir su molekülü açığa çıkar. Çok sayıda aminoasidin birleşmesiyle oluşan yapıya polipeptit denir.

Proteinler hidroliz edildiklerinde pepton, polipeptit, dipeptit ve amino asitlere ayrılır. Proteinlerin yapısına katılan yirmi çeşit amino asit bulunur. Yirmi amino asidin on iki tanesi insan vücudunda sentezlenirken diğer sekiz amino asit besinlerle dış ortamdan hazır olarak alınır. Bu amino asitlere temel (esansiyel) amino asitler denir. Besinlerle alınan proteinler sindirim sisteminden kana geçemez. Hidroliz tepkimeleri ile amino asitlere ayrıldıktan sonra emilebilir. Kanla hücrelere taşınan ami-no asıtlerden genlerin taşıdığı bilgiye göre yeni proteinler sentezlenir. İhtiyaçtan fazla tüketilen proteinler vücutta karbonhidrat ve yağa dönüştürülerek depo edilir. Proteinlerin yapısının yüksek sıcaklık, basınç ve tuz derişimi gibi etkenlerle bozulmasına denatürasyon denir.

Proteinlerin Canlılar İçin Önemi

Hormonların yapısını oluştururlar.

Kan pıhtılaşmasında rol oynarlar.

Kasların kasılıp gevşemesinde rol oynarlar.

Deri, tırnak, kemik, diş yapılarında bulunurlar.

Taşımada görev alırlar (Bir protein olan hemoglobin 02 ve CO2 taşır.).

Vücudu yabancı maddelere ve mikroplara karşı koruyan antikorlar proteinlerden oluşmuştur.

Büyüme ve gelişmede etkilidirler. Zarar gören kısımların yenilenmesinde önemli görevler üstlenirler.

Hücre zarının yapısına katılır ve madde geçişinde etkin rol oynarlar.

Enzimlerin yapısına katılarak madde yapımına ve yıkımına yardımcı olurlar.

Protein yetersizliğinde canlılarda büyüme yavaşlar hatta zamanla durabilir. Bu durumda; zihinsel gelişmede gerileme görülebilir, vücut direnci azalır, kanın pıhtılaşması gecikir, hastalıklar ve açılan yaralar geç iyileşir.

Etiketler: , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir