Rüzgar Nasıl Oluşur? Rüzgar Çeşitleri Nelerdir?

Rüzgar Nasıl Oluşur? Rüzgar Çeşitleri Nelerdir?

Rüzgar Nasıl Oluşur, Rüzgar Çeşitleri Nelerdir

Rüzgar Nasıl Oluşur, Rüzgar Çeşitleri Nelerdir

Rüzgar, yüksek basınç merkezlerinden alçak basınç merkezlerine doğru yatay yönde yer değiştir hava kütlesinin hareketidir. iki merkez arasındaki basınç farkı ne kadar büyükse rüzgarlı kadar fazladır. Basınç farkı ortadan kalktığında rüzgar da durur. Rüzgar hızı anemometre ile ölçülür genellikle m/sn olarak ifade edilir. Rüzgarlar şiddetlerine göre hafif, orta ve şiddetli olarak sınıflandırılır. Dünya’nın ekseni etrafında dönmesi sonucu oluşan koriyolis kuvveti, basınç merkezlerinin konumu ve yer şekillerinin uzanışı rüzgar yönünü değiştiren etmenlerdir. Basınç farkı, basınç merkezleri arasındaki uzaklık, yeryüzü şekilleri ve bitki örtüsü rüzgar hızını etkileyen faktörlerdir. Koriyolis kuvveti hakkında araştırma yaparak bu kuvvetin iklim üzerindeki etkisini sınıfınız’da tartışınız. Rüzgarın yıl içindeki esme sayısına rüzgar frekansı denir, Rüzgar bütün yönlerden farklı sıktıkta eser. Bir yerde rüzgarın belli süreler’ boyunca en sık estiği yöne hkim rüzgar yönü de-nir (Fotoğraf 4.5). Esme sıklığı rüzgar gülü ile gösterilir. Esme sıklığının rüzgargülü üzerinde nasıl gösterildiğini basınç dağılışında’ki farklılık yeryüzünde sürekli hava hareketlerinin oluşmasına yol açar. Ve kutuplar gibi sürekli aynı basınç özeelliğini gösteren yerler arasındaki bu hava hareketlerini dinamik kentlerinin de araya gelmesiyle üç büyük rüzgar kuşağının ortaya çıkmasına neden olur.

1. Sürekli Rüzgarlar
Alize rüzgarları: Subtropikal yüksek basınç alanlarıyla topikler (Oğlak ve Yengeç dönenceleri) arasında yıl boyunca esen rüzgarlardır. Bu rüzgarlar Ekvator’un kuzeyinde kuzeydoğu, güneyinde güney, doğu doğrultusunda eser. Alize rüzgarlarını oluşturan hava kitleleri 30° kuzey ve güney enlemleri üze. rinde kurudur. Deniz üzerinde hareket ederek Ekvator’a yaklaştıkça bu hava kütleleri ısınır ve nem oranları artar. Isınarak nem kazanan hava kütleleri Ekvator al hava kütlesine dönüşür. Alizeler, okya. nusların doğusundan batısına hareket ettiklerinde de ısınır, nemlenirler. Alizeler, bu özelliği nedeniyle tarihte ticaret rüzgarları olarak da adlandırılmıştır. Bu adlandırmanın nedenini, dönemin denizcilik teknolojisiyle bu rüzgârların söz konusu özelliğini ilişkilendirerek nasıl açıklayabilirsiniz? Batı rüzgarların: Bu rüzgarların tipik özelliği kıtaların batı kıyılarına yağış bırakmasıdır. Düzenli ve sürekli olarak eserler. Okyanus akıntılarının yönlerinde sapmaya neden olurlar. Kutup rüzgarları: Kutuplardan 60° enlemlerine doğru eser. Bu nedenle soğuk ve kurudurlar. Kuzey Yarım Küre’de kuzeydoğudan, Güney Yarım Küre’de güneydoğudan eser.
Bunun nedenleri neler olabilir?

2. Mevsimlik Rüzgarlar
Üç büyük rüzgar kuşağının yanında mevsimlik basınç ve sıcaklık farklılıkları da daha dar alanda et-kili olan mevsimlik rüzgarların oluşumuna neden olur. Muson rüzgarları buna örnektir.

Muson Rüzgarları: Muson Rüzgarları Üç büyük rüzgar kuşağının yanında mevsimlik basınç ve sıcaklık farklılıkları da daha dar alanda etkili olan mevsimlik rüzgarların oluşumuna neden olur. Muson rüzgarları buna örnektir. Muson rüzgarları göre musonlardan hangisi, nereye yağış getirir? Hangisi soğuk ve ku-ru eser? Nedenini açıklayınız. Muson rüzgarları birbirinin aksi yönde eser. Kışın Asya kıtası soğuduğu için soğuk ve kuru hava kütleleri yüksek basınç oluşturur. Hint Okyanusu’na doğru harekete geçen hava kütleleri Çin, Hindistan gibi Asya ülkelerinde kuzey rüzgarları özelliğinde soğuk ve kuru hava getirir. Okyanusu geçerek hava kütleleri Güney Yarım Küre’de Avustralya’ya ulaşır. Ocak ayında Avustralya’da yaz mevsimi yaşandığından alçak basınç alanı oluşturan bu hava kütleleri denizler üzerinden geçerek nemlenip ısındıkları için japonya da güney doğu asya da yağış azalır.

3. Yerel Rüzgarlar:

Yerel Rüzgarlar Gün içinde sıcaklık ve hava basıncının değişimine bağlı olarak oluşan yerel rüzgarlar da vardır. Bu rüzgarlar çok daha dar alanda kendine özgü özellikler gösterir. Kara ve denizlerin farklı ısınıp soğumasına ve gece gündüz sıcaklık farklarına bağlı olarak gün içinde hava basıncında değişmeler olur. Bu-na bağlı olarak rüzgarlar oluşur. Bunlara meltem ve fon rüzgarları örnek olarak verilebilir. Fon rüzgarları Dağlık bölgelerde havanın ısınmasıyla dağın eteklerinde, buharlaşma artar. Isınan hava kapsadığı nem ile birlikte dağ yamacında yüksel-meye başlar. Nemli hava her iki yüz metrelik yükselişinde 1 °C soğur. Bu soğumanın sonucunda belli bir yükseklikte yoğuşarak nemi dağ yamacının yüksek-Is 2500 Trı 9.0 lerinde yağış olarak bırakır. Yükselmeye devamına <mani eden hava dağın öbür yamacında hızla alçalmaya başlar. Bu kez her yüz metrelik alçalmada 1 °C ‘sınır. 1500 m Soğuma oranı 14°C 19° C Kuru ve sıcak bir hal alır. Bu hava hareketinin oluşturduğu rüzgara fon adı verilir. Fon rüzgarları en tipik 500 m — 19°C şekliyle İsviçre Alplerinde  görülür.

Meltem Rüzgarlar: Meltem rüzgarlan oluştukları yere göre kara ve deniz meltemleri ile dağ ve vadi meltemleri.
4. Tropikal Rüzgarla: Sıcak kuşakta, daha çok okyanuslar üzerinde oluşan ve karalara ulaşan yüksek hızlı rüzgarlardır. Kasırga: Özellikle sıcak kuşakta aşırı ısınan havanın, ani yükselmesi sonucu ortaya çıkar. Okyanus yüzeylerinden kaynaklandığı için yağış ile birlikte gelir ve kıtaların kıyılarına vurduklarında yıkıcı etkiler oluşturur.
Hortum (tornado): Havanın çok güçlü dikey akımlarla yükselmesi sonucu girdaplar oluşur. Ani ısınma ve soğumanın art arda görülmesi havada bu tür hareketlerin oluşmasına yol açar.

Etiketler: , , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir