Sağlık Hizmetleri ve Yararlanma Yolları

Sağlık Hizmetleri ve Yararlanma Yolları

Sağlık Hizmetleri ve Yararlanma Yolları

Sağlık Hizmetleri ve Yararlanma Yolları

1. Temel Sağlık Hizmetleri “Temel sağlık hizmetleri, toplumun genel’ tarafından kabul görecek şekilde tam katılım sağlanarak devlet ve toplumca ödenebilir bir ücret karşılığında verilen hizmetlerdir.” Bu tanım, 1978 yılında, Birleşmiş Milletler Temel Sağlık Hizmetleri Konferansının sonunda toplanan 134 ülke ve 67 uluslararası kuruluş temsilcisi tarafından imzalanan Almatı bildirgesiyle biçimlendirilmiştir.
Almatı Bildirgesinde yer alan temel sağlık hizmetleri şunları kapsamaktadır:

• Temel sağlık hizmetleri tüm toplumu ilgilendirir.

• Temel sağlık hizmetleri, sağlık hizmetlerinin örgütlenmesinde anahtardır. Toplumun da sağlık hizmetlerine katılması, bu hizmetlerin bir bütün olarak ele alınması, sürekli ve ülkenin koşullarına uygun olması gereklidir.

• Temel sağlık hizmetleri, sağlık hizmetlerinin ilk basamağıdır. Öncelikle birinci basamak sağlık kuruluşlarına; bu basamak yetersizse sevkle ikinci, üçüncü basamak sağlık kuruluşlarına gidilmelidir.

• Temel sağlık hizmetleri, aşağıdaki bakım hizmetlerini içerir:

  • Halkın sağlık eğitimi
    Yeterli ve dengeli beslenme durumunun geliştirilmesi
  • Yeterli ve temiz içme suyu sağlanması
  • Ana çocuk sağlığı ve aile planlaması
  • Bulaşıcı hastalıklara karşı bağışıklama
  • Endemik (sık görülen) hastalıkların kontrolü
  • Sık görülen hastalık ve yaralanmaların uygun tedavisi
  • Temel ilaçların sağlanması

2. Sağlık Hizmetlerinin Sınıflandırılması ve Yararlanma Yolları Temel sağlık hizmetlerinde amaç, sağlığın korunması ve sağlık düzeyinin yükseltilmesidir. Bu amaçla sağlık hizmetlerinden yeterince ve zamanında, gereksiz harcama yapmadan yararlanılması önemlidir. Bu nedenle hangi durumlarda, hangi sağlık kuruluşundan hizmet alınacağı bilinmelidir.

Sağlık hizmetleri;

a. Koruyucu sağlık hizmetleri,

b. Tedavi hizmetleri,

c. Rehabilitasyon hizmetleri Olmak üzere üç grupta incelenebilir.

a. Koruyucu Sağlık Hizmetleri Sağlık hizmetlerinin ilk basamağını “koruyucu sağlık hizmetleri” oluşturur. Koruyucu sağlık hizmetleri, gelecekte ortaya çıkabilecek hastalık ve sakatlıkları önleyecek veya en aza indirecek hizmetleri kapsar. Bu nedenlerle koruyucu sağlık hizmetleri hem birey hem de toplum sağ-lığı açısından çok önemlidir. Koruyucu sağlık hizmetleri, kişiye ve çevreye yönelik hizmetler olarak iki ana gruba ayrılır.

Kişiye yönelik hizmetler; hastalık tarama programları koruma, yeterli ve dengeli beslenme, sağlık eğitimi, kişisel hijyen önlemleri alma, sağlık düzeyini yükseltme ve aile planlaması hizmetlerinden oluşur. Bu hizmetler doktor, hemşire gibi eğitimli sağlık personeli tarafından yürütülür.

Çevreye yönelik hizmetler, çevrede sağlığı olumsuz k, etkileyen etmenleri zararsız hale getirmeyi ya da yok etmeyi amaçlayan uygulamaları kapsar. Hayvanların sağlık kontrolleri; içme suyu, gıda, atık vb.nin denetimi bu uygulamalardan bazılarıdır. Çevreye yönelik hizmetler, hastalık riski taşıyan çevre şartlarının kontrolü için gerekli faaliyetlerin uygulanmasını amaçlar. Bu konuda kimyager, veteriner hekim, çevre mühendisi vb. meslek mensupları hizmet verir. Koruyucu sağlık hizmetleri ülkemizde Sağlık Bakan-lığına bağlı, aile sağlığı merkezleri, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezleri, vereni savaş dispanserleri ile halk sağlığı laboratuvarları tarafından verilmektedir. Kişiyi hastalıklardan korumak için alınan önlemler birincil korumayı oluşturur.

Birincil korumada; sağlık eğitimi ve bu eğitimin gerekliliğiyle ilgili bilinçlendirme, sağlığa uygun bir çevre sağlama, aile planlaması uygulamaları gibi önlemler alınır. Hastalık belirtileri başlar başlamaz erken tanı ve uygun tedaviyle ikincil koruma yapılır. İkincit korumada ise hastalığın ilerlemesinin engellenmesi hedeflenir. Hastalıkların olumsuz sonuçlarının sınırlandırılması ve hastalık nedeniyle ortaya çıkabilecek sakat-lıkların önlenmesi ıçin alınan önlemler üçüncül korumayı oluşturur. Bunlar rehabilitasyon hizmetlerini kapsar.

b. Tedavi Hizmetleri Tedavi, ilaçla veya çeşitli tıbbi yöntemlerle hastalıkların iyileştirilmesi için yapılan çalışmalardır. Tedavi hizmetleri, kişinin sağlık durumunun bozulmasıyla birlikte herhangi bir sağlık kuruluşuna başvurmasından itibaren hastalığının iyileştirilmesi için kişiye sunulan her türlü sağlık hizmetini kapsar. Tedavi hizmetleri; birinci, ikinci ve üçüncü basamak tedavi hizmetleri olmak üzere üçe ayrılır. Birinci basamak tedavi hizmetleri ülkemizde; resmi kurum hekimi, muayenehaneler, poliklinikler, aile sağlığı merkezleri, dispanserler, ana çocuk sağlığı ve aile planlaması merkezlerinde verilmektedir. Bu hizmet kapsamında hasta, sağlık personelince evinde veya sağlık kuruluşunda ayakta muayene ve tedavi edilir. ikinci basamak tedavi hizmetleri, kişilerin birinci basamakta teşhis veya tedavi edilemeyen hastalıkları nedeniyle sevk edildikleri; belli dallarda uzmanlaşmış hekimlerin görev yaptığı yataklı veya yataksız kuruluşlarda aldıkları hizmetlerdir İkinci basamak tedavide çoğunlukla birden fazla uzmanlık dalında hizmet verilir. Göz, kemik, doğum ve çocuk hastaneleri gibi hastalığın türüne göre yapılandırılmış sağlık kuruluşlarında da ikinci basamak tedavi hizmetleri verilir. Üçüncü basamak tedavi hizmetleri, tüm dallarda sağlık ve eğitim çalışmalarının yürütüldüğü, genellikle ikinci basamaktan sevk ile gelen hastaların aldıkları hizmetlerdir. Ayrıntılı tetkik ve tedavi yöntemlerinin uygulandığı yüksek teknolojiye sahip üniversite, onkoloji, ruh ve sinir hastalıkları hastaneleri vb. bu basamağı oluşturur. Tedavi hizmetlerinde önemli olan, basamaklı sağlık sistemine uyulmasıdır. Kişi, hastalandığında öncelikle birinci basamak tedavi hizmetlerinden yararlanmalıdır. Böylelikle basamaklı sağlık hizmetlerinden etkin bir şekilde yararlanma sağlanır.

c. Rehabilitasyon Hizmetleri: Rehabilitasyon, kişinin doğuştan veya sonradan herhangi bir nedenle oluşan kalıcı veya geçi-ci bedensel yetersizliklerinin belirlenerek tedavi edilmesini; psikolojik, sosyal ve mesleki yeterlilik açısından da desteklenerek günlük yaşamda bağımsız duruma gelmesini sağlamaktır. Rehabilitasyon hizmetleri, tıbbi olarak giderilmiş sağlık sorunları ile hastalıkların kişi ve toplum üzerinde kalıcı olumsuz etkiler bırakmasını engellemeyi veya bu etkileri en aza indirmeyi amaçlar. Bu hizmetlerle kişinin fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden sağlığına kavuşması hedeflenir. Örneğin bir fabrikada üretim aşamasında çalışan bir işçinin sağlıklı olması, koruyucu sağlık hizmetlerinin; meydana gelecek bir kazada yaralanması ise tedavi hizmetlerinin görev alanına girmektedir. Tedavi sırasında işçinin en yüksek yeterlilikte işine dönmesi. sosyal anlamda eski uyum ve başarısını yakalaması da rehabilitasyon hizmetlerinin görevidir. Bu nedenle de sağlık hizmetleri bir bütün olarak ele alınmalıdır.

Etiketler: , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir