Toplumsal Yaşamı Düzenleyen Kurallar

Toplumsal Yaşamı Düzenleyen Kurallar ve Açıklamaları:

Toplumsal yaşamı düzenleyen farklı kural türleri vardır. Bunlar:

– Örf ve âdet kuralları,
– Ahlak kuralları,
– Din kuralları,
– Görgü kuralları,
– Hukuk kurallarıdır.toplumsal-yasami-duzenleyen-kurallar

Örf ve Âdet Kuralları

Yaşamda pek çok alışkanlık ediniriz. Alışkanlıklar bireysel olduğu gibi toplumsal da olabilir. Toplumsal alışkanlıklardan doğan örf ve âdet kuralları insanları birbirine bağlayarak karşılıklı ilişkileri güçlendirir, toplumsal yaşamı kolaylaştırır. Örf ve âdetler, çevre ve gruplara göre değiştiği gibi kültürlere, ulus ve ülkelere göre de değişir. Örf ve âdetler, doğrudan doğruya toplumsal yaşamdan ve onun ihtiyaçlarından doğar. Toplumsal ilişkileri düzenleyen hukukun oluşturulmasında örf ve âdetlerden de yararlanılır. Çocuğa isim verilmesinden, düğünlerimize kadar birçok örf ve âdetimiz vardır. Örneğin, düğünün başladığını ilan etmek için damat evinin çatısına ya da yüksek bir yere bayrak asılması, kına gecesi düzenlenmesi, yeni evlenecek çiftlere hediyeler verilmesi, eğlenceler düzenlenmesi gibi. Örf ve âdetler, toplum yaşamını düzenlediği gibi toplumsal birlik ve beraberliği, yardımlaşmayı ve
dayanışmayı da sağlar. Toplumdaki bireylerin örf ve âdet kurallarına uygun davranmaları onların
toplumda saygı görmelerine ve sevilmelerine katkıda bulunur.

Ahlak Kuralları

Ahlak, “iyi” ve “kötü” kavramlarına bağlı olarak geliştirilen bir kurallar sistemidir. Ahlak kuralları,
insanların eylemlerini bu değer yargılarıyla belirler. İnsanlar, ahlak kurallarına göre davranışta
bulunurlar. Ahlak, iyi ve kötü yargılarıyla insan davranışlarının değerlendirilmesinde ve koyduğu
kurallarla bu davranışların belirlenmesinde etkilidir. Örneğin, yaşlı insanlara yardım etmek
toplum tarafından olumlu bir davranış olarak nitelendirilir. Bu bir ahlak kuralıdır. Bu kurala uygun
davranışlar “iyi”, uygun olmayan davranışlar “kötü” diye değerlendirilir. Kötü davranan kişiler
toplum tarafından ayıplanabilir. Ayrıca kendileri de vicdanen rahatsız olabilirler. Örneğin, oyun
oynarken çocukların oyun kurallarına uyması da bir ahlak kuralıdır. Bu kurala uyulmadığı takdirde
bu durum hoş karşılanmayabilir. Ahlak kuralları, toplumsal yaşamda insanların birbirleriyle ilişkilerini düzenleyen kuralların
önemli bir bölümünü oluşturur. Başkasının hakkına saygı göstermek, güçsüzlere ve yoksullara
yardım etmek gibi davranışlar iyi ve ahlaki davranış örnekleridir. Yalan söylemek, diğer insanları
küçümsemek, başkalarının yaptığı işi kendisi yapmış gibi göstermek ise kötü davranış örnekleri
olarak verilebilir.
Kişinin, kendisini başkalarının yerine koyarak davranması, yani empati yapması, ölçülü olması
ve doğru olanı yapmaya çalışması ahlakın özünü oluşturur. Ahlaklı olmak isteyen her birey,
kendisine yapılmasını istemediği bir davranışı başkalarına yapmamalıdır. Her insan toplumsal yaşamı
düzenleyen ahlak kurallarına uyma sorumluluğunu üstlenmelidir. Ancak böylece toplumsal
yaşam huzurlu bir ortamda sürdürülebilir.

Din Kuralları

Din kuralları bireylerin inançlarından kaynaklanır. Bu kurallar, bir dine inanan insanların
belli biçimde davranmalarını ya da birtakım âdetleri ve törenleri yerine getirmelerini düzenler.
Müslümanların namaz kılmaları, oruç tutmaları; Hristiyanların pazar günleri kiliselerde yapılan
ayinlere katılmaları; Musevilerin cumartesi günleri sinagoglarda yapılan törenlere katılmaları bu
kurallara verilebilecek örneklerdir.
Her dinin kuralı bu dine özgü kaynaklarla belirlenir. Örneğin, İslam dini bakımından Kur’an,
Hristiyanlık dini bakımından İncil, Musevilik dini bakımından ise Tevrat bu dinlerin kurallarına
yer veren kaynaklardır. Bunların dışında da dinî topluluklar tarafından kutsal olarak kabul edilen
metinler bulunmaktadır. Din kurallarını diğer kurallardan ayıran en önemli özellik, bir kimsenin inanmadığı bir dinin kurallarına uyma zorunluluğu olmamasıdır. Örneğin Ramazan ayında oruç tutmak İslam dinine
özgü bir kuraldır ve bu kurala ancak Müslümanlar tarafından uyulur. Toplumsal yaşamımızı düzenleyen kurallar birbirleriyle bağıntılıdır. Örneğin, İslam dininin kutsal kitabı Kur’an’da birey ahlakı, aile ahlakı, toplum ahlakı, iş ahlakına yönelik olarak ahlaki faziletler, ahlaki yasaklar, birlik ve kardeşlik, doğruluk, hayırseverlik, mali yardımlaşma ve daha birçok konuda hükümler bulmak mümkündür. Sadece İslam dininde değil, diğer dinler yönünden de ahlak konusu son derece önem taşımaktadır. Kur’an dışında diğer kutsal kitaplarda da
ahlak konusunda sayısız kurallar bulunmaktadır.

Görgü Kuralları

Bir topluluk içerisinde yaşayan bireyler arasındaki ilişkileri düzenleyen
önemli bir başka kural türü ise görgü kurallarıdır. Görgü kuralları da tıpkı örf ve âdet
kuralları gibi zaman içerisinde toplumlar tarafından oluşturulmuş ve geliştirilmiştir. İçinde yaşanılan
topluma, bölgeye ve zamana göre değişiklik gösterebilir. Ancak pek çok görgü kuralı dünyanın her
yerinde benzer şekilde kabul edilip benimsenmiştir. Hata yapılması durumunda karşıdakinden özür
dilemek, bir iyilik yapıldığında teşekkür etmek, konuşmakta olan birinin sözünü kesmemek hemen
hemen bütün toplumlar tarafından kabul edilmiş olan görgü kurallarına verilebilecek örneklerdir.
Bu görgü kurallarına uyan bireyler toplumsal yaşama daha iyi uyum sağlayabilirler.

Hukuk Kuralları

Bir insanın haklarını özgürce kullanabilmesi, hayatta sahip olduğu en önemli değerdir. Bununla birlikte hakların kullanılmasında da sınırlamalar olmalıdır. Bu sınırlamaların var olmasının nedeni, sadece bizim değil diğer insanların ve toplumun haklarının da gözetilmesidir. Örneğin herkes özgürce müzik dinleme hakkına sahiptir. Ancak müzik dinlerken gereğinden fazla gürültü yaparak çevremizdekileri rahatsız etmemeliyiz. Aksi halde onların huzurlu bir ortamda yaşama haklarını çiğnemiş oluruz. Aynı şekilde insanların itiraz ettikleri ve kendi düşüncelerini belirtmek istedikleri bir konuda gösteri yürüyüşü yapabilmeleri temel bir haktır. İnsanlar bu haklarını kullanırken diğer insanlara ait eşyalara ve kamu mallarına zarar vermemelidirler. Aksi halde bu hareket, diğer insanların
haklarını ihlal eden bir davranış olacaktır.

Örneklerden de anlaşılacağı üzere toplumsal düzen için hak ve özgürlüklerin kullanımının sınırlandırılması gerekir. Bu sınırlar nasıl belirlenmelidir? Dinlenen müziğin sesinin yüksek olup olmadığına kim karar verebilir? Devletin kişilerin hak ve özgürlüklerini koruma sorumluluğu vardır. Devlet bu sorumluluğunu kurallar koyarak yerine getirir. Birey, toplum ve devlet arasındaki ilişkileri düzenleyen ve devlet eliyle kontrol edilen bu yazılı kurallara hukuk kuralları denilmektedir. Örneğin, alacak ve borç ilişkileri, evlenme, eğitim hakkı ve suç işlenmesi halinde verilebilecek cezalar gibi konular hukuk kuralları ile düzenlenmiştir. Hukuk kuralları bir bütün olarak hukuk düzenini oluşturur. Hukuk düzeni ile bireylerin hak ve özgürlükleri devlet tarafından güvence altına alınır.

 

Etiketler: , , , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir