Pire Nedir? Nasıl Oluşur?

Pire Nedir? Nasıl Oluşur?

Pire Nedir? Nasıl Oluşur?

Pire Nedir? Nasıl Oluşur?

Sıtmaya yol açan sivrisinekler çok daha fazla sayıda insanın hayatına mal olmuşlarsa da, Avrupalılar için mahşerin atlısı piredir. Doğu sıçan’piresi Xcnopsylla cheopsisin tuhaf bireysel alışkanlıkları olmasaydı, Avrupa ve Asyayı kasıp kavuran veba dalgası hiç yaşanınayacaktı. Siphonaptera (“kanatsız hortumlular”) takımına mensup 1800 türün büyük çoğunluğu gibi sıçan pireleri daima açtır ve nerede yedikleri konusunda pek titiz değillerdir. Veba, kemirgenlerde (özellikle sıçanlar-da) baş gösterir fakat yayılması bunlarla beslenen pireler aracılığıyla olur. Veba bakterisi öyle hızlı ürer ki, pirenin sindirim yolunu büyük bir hızla tıkar.

Bu durum, kısacık bir süre içinde ağız bölgesinden enfekte kan sızan ve çarpıcı genişlikteki bir alan dahilinde kalan tüm memelileri ısırmaya hazır, sayısız aç pirenin ortaya çıkmasına ve bir milyardan fazla insanın bedel ödemesine yol açar. Titiz olmamak pirelerin yararınadır. Bize özgü tek tür olan Pulex irritans, hijyen koşullarının iyileştirilmesiyle büyük ölçüde yok edilebilir fakat yaşamlarını domuzlarda devam ettirebilirler. Köpeğinizin üzerindeki pireler muhtemelen, birçok memelide hatta yolda karşılarına çıkan
bir kertenkelenin bile üzerinde yaşayabilen kedi piresidir. Aslında pirelerin sürekli olarak ihtiyaç duydukları tek şey, hayvanın sığınağında ya da yuvasında uyuyor olmasıdır.

Bu yüzden pirelerin yumurtaları, konaklama bağlı değildir. Bu yumurtalar yetişkin pirelerin dışkıları üzerine düşebilir, burada çatlayahilir ve yine burada beslenebilirler. Oldukça etkin canlılardır: Her gün kendi ağırlıklarının on beş katı kan emebilen pireler, böylece diğer tarafdan da kör solucanımsı larvalarını beslemiş olurlar. Pupanın örülmesini izleyen bir yıl boyunca larvalar, kota içinde uyur vaziyette kalabilir ve yumurtadan çıkmak için kendilerine sağlayacağımız titreşimleri bekleyebilirler. Tüylerinin arasında zahmetsizce hareket etmesini sağlayacak biçimde şekillenmiş, çıkıntılı dikenler ve taraklarla kaplanmış pireleri çekip çıkarmak zordur hatta ezmek daha da zordur. Efsanevi zıplama becerilerinin kas gücüyle bir ilgisi yoktur.

Kanatlardan mahrum pirelerin kanat ekim yapıları, resilin adı verilen esnek bir proteinin meydana getirdiği mekanik bir yaya dönüşmüştür. Vücut tabakaları sıkışırken bu mekanik yay, içinden kukla fırlayan sürpriz kutularındaki manda! gibi yuvasına geçip oturur. Yay serbest kaldığında, bacak tendonlarını aşağı doğru bastırır ve bir uzay mekiğinin fırlatılma hızının 15 kat üzerinde bir ivmeye erişir. Pire, atlayışının yüksekliğini ve doğrultusunu kesin bir şekilde ayarlayabilmek için harekete duyarlı tüylerinden faydalanır ve iniş öncesinde, bacaklarındaki özel keselere hava pompalayarak yavaşlar. Bunlar kadar etkileyici bir başka yönü, pire mühendisliğinin gerçek başyapıtı niteliğindeki penisidir.

Orantısal olarak tüm böceklerinkinden uzun olan pire penisinde öyle çok kanca, yay ve diken vardır ki bir İsveç çakısına Yavn dok. ona, benzetilebilir. Beklendiği üzere tüm bu erkek parçaları açmak uzun zaman alır fakat terk karşılığında üç saat süren bir birleşme yaşanır bu sürenin insanlardaki karşılığı altı haftadır. Pire erişkin evreye geçer geçmez bu maratona hazırdır. Bir çift pirenin, her ay kendilerinden 50 bin tane daha üretebiliyor olması hiç şaşırtıcı değil; tıpkı, doğum kontrol hapının yaratıcısı Carl Djerassi’niıı, bu hayvanlar için de bir hap geliştirmiş olmasının sürpriz olmaması gibi.

Etiketler: , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir