Sülük Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Sülük Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Sülük Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Sülük Nedir? Özellikleri Nelerdir?

Bilinen 650 sülük türü vardır. Halkalı solucan ailesine mensuplardır. Akrabaları solucanlara çok benzeseler de onlardan çok daha karmaşıklardır. Boyutları oldukça değişkendir. Çok küçükleri de vardır, 45 cm uzunluğa sahip olanları da. Her sülük 34 parçadan oluşur ve her birinin kendi “beyni” vardır. Baş kısmı basit bir iki toplu yapıya sahiptir. Geri kalan kısımlarda ganglion (sözcüğün Yunanca kökü “şişlik” anlamına gelir) adı veri-len sinir hücresi yumakları vardır. Bir sülük sadece 15.000 sinir hücresi ile hayatta kalabilir, bu sayı bal arısı için 950.000’dir. Sülüklerin hepsi etoburdur ama pek azı kan emer.

En ünlüsü tıbbi sülüktür (Hirudo medicinalis). Üç tane kaslı çenesi, her çenenin üstünde de bir sıra küçük diş vardır. Bunlarla derinin içine kadar işler ve kılcal damarlara kadar iner. Çene, yara etrafında vakum yaratan güçlü emicinin tam ortasında bulunur ve kurbanın kanını sülüğün midesine doğru pompalar. Sülükler bir saat kadar beslenir, mümkün olduğunca çok kan emer ve sonunda orijinal büyüklüklerinin beş hatta bazen on katma kadar büyürler. Do-yunca ısırdıkları yeri bırakır ve yarada “Y” şeklinde bir iz bırakırlar. Bu iz, daha çok Mercedes’in simgesine benzer. Tek bir öğünle altı aya kadar yaşayabilirler. Sülük ısırıkları acıtmaz fakat neden oldukları katlama on saat kadar sürebilir. Çünkü sülük salyasında hem uyuşturucu hem de hirudin adlı pıhtılaşmayı önleyici kimyasallar vardır. Bunlar olmasaydı sülük, tombul bir kan sucuğuna benzerdi. Sülüklerin tıpta ilk olarak MÖ 1000 civarında Hindistan’da kullanıldığı tahmin ediliyor.

Hastadan kan alma işlemi antik Aztek, Babil, Mısır ve Yunan uygarlıklarında yapılıyordu. Hipokrat öğrencilerine, bu işlem sayesinde kan, balgam, siyah safra ve sarı safra adlı “dört salgı” arasındaki dengenin yeniden sağlandığını öğretiyordu. 19. yüzyılla birlikte sülüklerin sağlık alanındaki kullanımı o denli arttı ki Fransa sadece 1833 yılında 42 milyondan fazla sülük ithal etti. Bu kadar çok toplanınca yüzyılın sonuna gelindiğinde neredeyse soyları tükenecekti. Sülük bugün beyaz gergedan’la aynı statüde korunma altındadır. Sülüğün ameliyat sırasında kullanımı bugün artık son haddine varmıştır. Kan emme ve pıhtılaşmayı önleme gibi özellikleri nedeniyle yanık ünitelerinde ve plastik cerrahide kullanılmaktadır. Üstelik son derece acı veren osteoartrit iltihabı ve morarmalar da da kullanılmakta ve acıyı azaltmaktadır.

Britanya’daki hastaneler yılda 15.000 çiftlik sülüğü satın alıyor. Derinize yapışmış bir sülüğü yakarak ya da üzerine tuz dökerek çıkar-maya çalışmayın. Bu onun yaraya kusmasına ve muhtemel bir enfeksiyona neden olacaktır. Bunu yerine tırnağınızı sırayla emdiği noktaların altın-dan kaydırarak sülüğü çıkarabilirsiniz. Eğer müthiş şanssızsanız ve sülük ağzınızın içine yapışmışsa o zaman votkayla gargara yapın. 1799’da Napolyon’un Sina Çölündeki birlikleri, sülüklerin pislettiği su-dan içiyorlardı. Sülükler askerlerin burun, ağız ve boğazlarını]] içine yapışıyordu, sülükler bu şekilde yüzlerce askerin boğulmasına neden oldu.

Sülükler şiddetli fırtınaları önceden kestirebilir. Atmosfer basıncındaki değişim, havadaki oksijenin, içinde yüzdükleri suda daha az çözünmesine neden olur. Bu durumda sülükler su yüzeyine çıkar. George Merryweather’in Fırtına Tahmincisi basit bir sülük barometresiydi. Bu eser 1851 Büyük Londra Panayıdnın en büyük harikalarından biriydi. Sülük sinir uçları “sülüksayar” adlı organik bir bilgisayarın yapımında kullanılmıştır. Alet, sinir uçlarının basit toplama işlemlerini yapmasını istiyordu. Silikon işlemcilerin aksine sinir uçları cevap vermeden önce “düşünür.”

Etiketler: , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir