Çocuklarda Kabızlık Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Çocuklarda Kabızlık Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Çocuklarda Kabızlık Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Çocuklarda Kabızlık Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Kabızlık kelime anlamı olarak uzun aralıklarla sert ve kuru dışkı çıkartılması demektir. Burada asıl önemli olan dışkının kaç günde bir çıkartıldığından ziyade kıvamıdır. Bağırsak hareketlerinin sıklığı ve düzeni çocuktan çocuğa, ayrıca bireysel olarak değişir. Dışarı çıkarılması zor olan sert ve küçük dışkı parçalarının 3-4 gün aralıklarla yapılması, her gün kakaya çıkılsa bile katı kıvamlı kakanın zorlanarak yapılması, kaka yaparken ağrı olması ve dışkılama bittikten sonra ağrının kesilmesi, bize çocuğumuzda kabızlık olduğunu gösteren belirtilerdir. Evdeki büyüklerimiz “Bir bebek annesinden az kakaya çıkarsa onda kabızlık vardır.” diye bir kriter geliştirmiş ve bu bilgiyi nesilden nesile aktarmışlardır.

Bu inanış görünüşte mantıklı gibi dursa da, insanların tuvalet alışkanlıkları çok farklı olduğu için bilimsel bir anlam taşımaz Kabızlık sorunu anne sütü alan bebeklerde pek görülmez. İlk 3 ay içinde günlük kaka sayısı 1-7 arasında değişmekle birlikte ortalama 2-3 kadardır. Seyrek de olsa anne sütü alan bebekler hiçbir yakınmaları olmadan 3-4 gün hiç kaka yapmazlar. Üçüncü aydan sonra bebeklerin günlük kaka sayılan daha da azalır. Kabızlık genellikle inek sütü veya demir içeren mama ile beslenen çocukların sorunudur. Bebekler yeni bir mamayı denedikleri dönemlerde de kabızlık Doğumdan itibaren başlayan ciddi kabızlıkta tiroid hormonu eksikliği ve Hirschspung hastalığı akla gelmelidir. Bu hastalıklar son derece seyrek görülmelerine karşın erken tanı ve tedavi ile çözüm sağlanmalıdır. Kabızlıkta çocuğun bağırsak yapısı çoğunlukla normaldir.

Burada en önemli neden, yetersiz sıvı alınması veya alınan besinlerin yeterince lifli olmayıp posa bırakmamalarıdır. Her türlü hastalık sırasında veya sonrasında kabızlık oluşabilir.  Bazı ilaçlar da kabızlık yapabilir, bu konuda en çok suçlanan ilaç, demir eksikliği anemisinde kullanılan demir tuzlarıdır. Yaşamın ikinci yılında beslenmenin erişkin beslenmesine benzemesi nedeniyle kabızlık sıktır. Tuvalet eğitimi sırasında birçok çocukta kabızlık geliştiği bilinir. Aşırı titiz ve temiz anneler çocuklarına tuvalet eğitimi sırasında baskı yaparlar. Bu baskı çocuğun kakasını tutması, kakanın sertleşmesi ve kuruması ile sonuçlanır.

Sertleşen ve kuruyan kaka bağırsaklardan daha zor geçer ve çoğunlukla ağrı verir. Ağrı veren bu işlem çocuğu daha rahatsız eder ve dışkılama daha da gecikir. Bu durum ciddi bir kısır döngüye neden olur. Bazı çocuklar dışkının çıkışından korkarlar, gelişen bu korku kaka yapmaktan kaçınmaya başlamalarına sebep olabilir. Bir kere sert ve ağrılı bir kaka yapan çocuk sürekli aynı şekilde kaka yapacakmış gibi korkuya kapılabilir. Kabızlığın uzun sürmesi durumunda sürekli karın ağrıları, makatta çatlaklar, kanama ve çok ender olarak bağırsak tıkanması oluşabilir.

Bazen makatın içinde biriken sert kaka etrafından dışarı sızan sıvı makat yolu ile dışarı çıkar, bu durum ishalle karıştırılmamalıdır. Uzun süreli kabızlıklarda idrar yolu enfeksiyonların oluşma olasılığı artmıştır. Tuvalet eğitimi almış 4-5 yaşından büyük çocuklarda uzun süren kabızlık dönemlerinden sonra gece veya gündüz kaka kaçırma yakınmaları başlayabilir. Ruhsal kökenli, inatçı kabızlığın bir sonucu olarak değerlendirilen bu hastalık. “encopresis” olarak tanımlanır ve bu çocuklarda istemsiz olarak dış-kılamaya ek olarak önemli psikolojik problemler bulunur.

Ne zaman doktora başvurmalı

Kabızlık kusma ile birlikte ise bağırsaklarda tıkanıklık olasılığı akla gelmelidir, bu durum acil tedavi ister.
Doğum sonrası ilk günlerde bebeğiniz kaka yapmakta zorlanıyorsa, çıkan kakası çok sertse veya sadece anne sütü. alan bebeğiniz sürekli kabız-sa doktor kontrolünden geçmelidir.

Çocuğunuzun kakasında kan gördüyseniz hemen telaşlanmayın, ama doktorunuza haber verin. Bu durum çoğunlukla sert kakanın bağırsak çıkışını yırtmasından olur, ancak son kararı doktorunuz vermelidir. Çocuğunuzda kabızlıkla birlikte ani olarak çok şiddetli karın ağrısı ortaya çıkmışsa beklemeden tıbbi yardım isteyin. Kabızlık çocuğunuzun günlük yaşamını etkiliyor ve onu rahatsız ediyorsa yardıma gereksinimi var demektir, doktorunuzla görüşüp.

Tedavi Yöntemleri:

Kabızlık sorunu olan bir çocukta tedavi yaklaşımı, muayenede ne bulunduğuna göre değişir. Doktorunuz çocuğunuzun karnını muayene eder, gerekirse makattan parmağı ile bağırsakların çıkış noktasında bir sorun olup olmadığına bakar.

Dışkının çok sertleşerek geçişi engellediğine karar verilirse yağlı lavman veya serum fizyolojikle dışkı vücuttan uzaklaştırılır. Evdeki tedavi, tekrar kabız olmayı engellemek için beslenmenin uygun hale getirilmesidir.

Kabızlıkta ilaçlar ilk tercih edilen çözüm yolu değildir. Müshil olarak tanımlanan ilaçlar bağırsak hareketlerini bozabilir ve alışkanlık yapabilirler. Bebeklerde kabızlık tedavisinde 25-30 ml erik veya kayısı suyu iyi bir seçimdir. Atalarımız kabızlığa karşı zeytin yağını bulmuş ve kaka yapmakta zorlanan bebeklerin mamalarına 1 tatlı kaşığı zeytinyağı ekleyerek soruna çözüm getirmişlerdir. Günümüzde de zeytinyağı dikkate alınması gereken bir tercihtir.

Daha büyük çocuklarda kepekten zengin ekmek, tahıl!’ be-sinler, taze armut ve elma, kuru olma şartıyla kayısı, üzüm, erik ve incir ve sebze yemekleri kabızlığı önler. Mercimek, fasulye ve nohut gibi kuru bakliyattan yapılmış yemekler çocukların ağız tadına genellikle uymasa da önerilir. Çiğ sebzeler ve salata büyük çocuklar için iyi birer tercihtir.

Hareketsizlik kabızlık nedenidir. Kabızlığa eğilim gösteren bebekleri sırtüstü yatırıp bacaklarına pedal çevirme hareketi yaptırmayı deneyin, faydasını göreceksiniz. Büyük çocukları hareketli oyunlar oynamayı teşvik edin, hareket kabızlığa iyi bir çözümdür.

Kabızlığı önlemek için çocuğunuzun günlük aldığı sıvı miktarını arttırın. Bol bol su verin, çocuğunuza günde en az 5 su bardağı su içirin. Su az alan çocuklara meyve suyu ile destek yapın. İnek sütünü günde 2 bardaktan fazla vermemeye çalışın, inek sütünün içindeki kalsiyum kakayı sertleştirir.

Sert dışkıyı çıkarmakta zorlanan çocukların makatlarına yağlı bir krem veya vazelin sürün, kakanın daha kolay dışarı çıkmasına bu şekilde yardımcı olun.

Kabız çocuklarda doktora danışmadan ilaç kullanmak sakıncalıdır. Fitiller faydadan çok zarar getirirler, parmakla kakayı dışarı çıkarmak çabaları da zararlıdır. Anadolu’da kabızlığa karşı bebeklerinin makatına sabun, kolonyalı pamuk ve benzeri maddeler koyan anneler gördüm.

Ateş ölçen derecelerle kakayı çıkarma çabaları da çoğu bölgede çok yaygındır. Bu tehlikeli uygulamaların ailelerin bilinçlenmesi ile ortadan kalkacağına inanıyorum.

Aşırı kabızlıklarda bazen doktorunuz kısa süreli laksatif denilen ilaçları verebilir. Bu ilaçlar bağırsaklar normale döner dönmez kesilir, hiçbir şekilde uzun süre kullanılmazlar. Bu ilaçları sürekli alan çocuğun bağırsak düzeni altüst olabilir.

Laksatifler verildikten sonra bağırsakları bazen tam boşaltabilir, bu durumda bağırsaklar yeniden dolana kadar kaka çıkışı gecikir, bu durum anne ve babaları yanıltır ve ilacın yarar sağlamadığı düşünülür, ya ilacın dozu arttırılarak verilir veya başka bir laksatife geçilir. Sonuçta ortaya çıkan kısır döngüyü düzeltmek çok daha zordur.

Kabızlığa çare olduğu söylenen bitki çayları için de yukarıda yazılanlar aynen geçerlidir. Kabızlığı uzun süren veya dışkı kaçıran çocukların tedavileri hastane koşullarında yapılmalıdır. Uzun süreli laksatif tedavisi doktor kontrolünde yapılır. Kaka kaçıran çocukların tedavileri zordur. Bu çocuklara çeşitli davranış tedavileri uygulanır. Bu davranış tedavilerinin en kolayı, yıldızlama yöntemidir. Çocuk kaka kaçırmadığı günler için aylık takvime yıldız koyar. Yıldızların sayısı arttıkça çocuk ödüllendirilir. Birçok çocukta bu yöntem uzun sürede de olsa yararlı olur.

Kabızlıktan Korunma Yolları: Korunmada anahtar kelime beslenmedir. Meyve, sebze, lifli besinlerle beslenen ve bol sıvı alan çocukların kabız olma olasılığı bazı nadir hastalıklar dışında çok düşüktür. İkinci altın kural, Geçici kabızlıklarda doktora danışmadan barsak yumuşatıcılarını bilinçsizce kullanmamaktır.

Etiketler: , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir