Çocuklarda Uyku Problemleri ve Tedavisi

Çocuklarda Uyku Problemleri ve Tedavisi

Çocuklarda Uyku Problemleri ve Tedavisi

Çocuklarda Uyku Problemleri ve Tedavisi

Çocuklarda Uyku ve Sorunları Bir yaşında sonra bütün çocuklar kıpır kıpırdırlar, yerlerinde duramazlar. Sabahtan akşama kadar dur durak bilmeyen çocukların niye bitkin düşüp gece uykuya bir türlü dalamadıklarını ebeveynler bir türlü anlayamazlar. Bu paradoks aslında çok hareketli olan çocuğun bu hareketliliği bırakmak istememesinden kaynaklanır.

Çocuklarda en sık rastlanan uyku sorunu, yatağa yatıp uyumaya direnme veya uykuya daima güçlüğüdür. Anne ve babalar çocuğun uyku saatinin geldiğine inanır ve çocuğu yatağına yatırırlar, ancak çocuk genellikle ağlar, yatağından kalkar veya annesini yanına ister. Çocuğun en büyük bahanesi korkudur, yalnız yatamadığını söyler.

Bazı çocuklar karanlıktan korkarlar, yanlarına uykuya dalmalarını kolaylaştıracak bir oyuncak veya benzeri bir cisim isterler.  Uykuya dalmak için yalancı emzik veya parmak emme gibi kötü alışkanlıklar edinebilirler.

Evde televizyon açık ve ışıklar yanarken çocuğu yatırmak ve onu dış dünyadan kopartmak çok zordur. Çocuklar düzeni severler. Uyku saatlerinin sarkması ve düzensizliği onları tedirgin eder. Otorite kullanarak çocuğu uykuya göndermek, çoğunlukla bir birey olduğunu herkese ispat etme çabası içindeki küçük çocuklarda ters teper, ev içinde sıkıntı ve çatışmalara yol açar.

Küçük çocuklar 5-6 yaşına kadar rüya ile gerçeği ayırt edemezler. Gördükleri ve genellikle kaygı veren rüyalar onları uykuya dalmak istememelerine neden olur. Çocukların rüyaları genellikle kendilerinin tehlikede olduğu tarzındadır. Çocukluk döneminde saldırgan rüyalara pek rastlanmaz.

İki yaşında görülen rüyalar genellikle kaçmak, kovalanmak ve zarar görmek üzerinedir. Üç yaşından itibaren yabancı kişilerin veya canavar ve hayali yaratıkların çocuğa zarar vermesi ve incitmesi ile ilgili rüyalar ön plana geçer. Beş yaşından sonra dövülme, saldırı veya öldürülme ile ilgili kötü rüyalar çocuğu tedirgin eder.

İlkokul çağından sonra çocuklar rüyaların gerçeklerle ilgisi olmadığını anlarlar. Bu yaşa kadar rüyalar çocuklar için yataklarına gitmemek veya uykuya dalmamak için yeterli birer nedendir. Bu kötü rüyaları görmemek için uyumak istemez veya uykudan uyanır uyanmaz anne ve babalarının sıcak kucaklarını isterler.

Bu yaştaki sorunları aşabilmek için çocuğunuzun odasını ışıklandırın, odasının kapısını tam kapatmayın ve sık olmamak koşulu ile çok korktuğu zaman anne ve babasının odasına gidebileceğini, ancak hiçbir koşulda anne ve babası ile yatamayacağını çocuğunuza anlatın.

Çocuklar uykuya kendi başlarına dalmayı erken yaşlardan itibaren öğrenmelidir. Anne ve babanın yardımı olmadan yatağa gitme, kendini rahatlatma ve uykuya daima eylemlerini yapamayan çocuklarda uyku sorunları fazladır.

Bir çocuk uykuya dalmak için sallanma, kucağa alınma veya beslenme gibi törenlere alışmışsa veya oyuncak gibi bir cisimle uyuyorsa gece uykudan uyandığı zamanlarda da bu destekleri ister. Bunu önlemenin en iyi yolu, çocuğun dışarıdan yardım almaksızın kendi başına uykuya dalmasını teşvik etmek ve davranış tedavisi ile eğitmektir.

Gece uykudan uyanmalar da davranış tedavisi, gece çocuk uyandığında anne ve babanın hemen çocuklarının yanında hazır olma tarzının değiştirilmesine yöneliktir. Kısacası, çocuğunuz geceleri sizi her yanında istediğinde orada olmayın. Söndürme tekniği olarak adlandırılan bu yöntemle sonuç alamazsanız duyarsızlaştırmayı deneyin. Çocuğunuz ağlamaya başladığında yanına her geçen gün biraz daha geç gitmeye çalışın.

Diğer bir yöntem ise çocuğunuzun uyanmasını beklediğiniz süreden önce sizin uyandırmanızdır. Yeniden yapılandırma olarak kabul edilen bu yaklaşım birçok çocukta başarılı sonuçlar verir.

Bazı çocukların ayrılık kaygıları çok fazladır. Bu çocuklar gece yatağa yatma ile anne ve babadan tam anlamı ile kopacakları duygusuna kapılırlar. Bu çocuklara gece yatmadan önce uyandıklarında birlikte neler yapacağınız’ anlatmak ve uyuyana kadar yanında beklemek çözüm olabilir.

Davranış tedavileri ile sonuç alınamazsa veya davranış tedavilerine ek olarak sedadif antihistaminik ilaçlar uyku sorunları olan çocuklarda kısa süreli kullanılabilir.

Okul çağı çocuklarında uykuya daima güçlüğü, uyuyamama ve gece uyanmalarının sıklıkla nedeni huzursuzluk, üzüntü, günlük kaygı ve korkulardır. Bu sorunlar gece korkulu rüya görme-ye bağlı veya gündüz çocuğu rencide eden bir duruma tepki olarak oluşabilir.

Uyku sorunu olan çocukların ailelerinde huzursuzluk, ev içi çatışmalar, ruhsal veya parasal sorunlar olma olasılığı fazladır. Ruhsal sorunları ve depresyonu olan annelerin çocuklarında uyku problemlerine daha sık rastlandığı saptanmıştır. Ev içi düzenin sağlanması ve annenin tedavisi çocuğun uyku sorunlarını büyük ölçüde düzeltir.

Çocukluk çağında sık görülen bir uyku bozukluğu da soluk alma güçlüğüne bağlı uyku düzensizliğidir. Bu çocuklarda uyku sırasında istemsiz olarak 10-20 saniye kadar solunum durur ve gece çok sıklıkla uyanmalar başlar.

Uykuda soluk alma güçlüğü, çocuklarda genellikle bademcik ve geniz etinin büyümesi sonucudur. Uyku dışında bademcik ve geniz eti soluk alıp vermeyi pek etkilemez, ancak uyku-da kaslar gevşer ve hava yolu daralır. Hava yolu daralması solunumda bir artışa ve geçici bir tıkanıklığa neden olur. Sonuç olarak solunum bozulur ve çocuk her gece yaklaşık 100-150 kere uyanır.

Bu düzensiz ve parçalanmış uyku çocuğun gündüz yaşamını da bozar, halsiz, yorgun ve dikkatsiz bir çocuk kişiliği oluşur. Bu çocuklarda ayrıca büyüme ve gelişmenin durakladığı ve hatta durduğu da görülebilir

Bilindiği gibi büyüme hormonu gece uykuda salınır. Gece uykuları bozulan çocuklarda büyüme hormon salınımı büyük olasılıkla yetersiz ve düzensiz olacağından çocukların gelişimi ters yönde etkilenir. Burada atalarımızın “uyusun da büyüsün” özdeyişi ile büyüme ve uyku arasındaki ilişkiyi çok önceden keşfettikleri ortaya çıkmaktadır.

Horlama, uykuda çocuğun burun solunumu yerine ağızdan ve düzensiz soluk alması veya solunumun geçici olarak durduğunun fark edilmesi bademcik veya geniz eti büyümesini akla getirmelidir. Gerekirse gece çocuğun uyku düzeni bir ses kayıt cihazı ile kaydedilir ve tanıya gidilir.

Bademcik ve geniz eti büyümesine bağlı uyku düzensizlikle-rinde tedavi, büyüyen ve solunum yolunu tıkayan bademcik ve geniz etinin ameliyat ile alınmasıdır. Ameliyat sonrasında uyku düzene girdiği gibi çocukta belirgin bir fizik gelişme de sağlanır.

Bebek ve küçük çocuklarda uykusuzluk sorunu çok görülmez. Uykusuzluk daha ziyade ergenlik çağında ortaya çıkar. Günümüz dünyasında görsel ve işitsel uyaranların çok fazla olması uyku saatlerinin azaltmakta ve insanlar her geçen gün da-ha geç yatmaktadır. Geç saatlere kadar televizyon seyreden veya internette dola-şan bir ergenin uyku düzeni bozulur ve uykuya geçerken sorun yaşadığı gibi sabah uyanması gereken saatte kalkmakta zorlanır. Uyku ritminin bozulması kronik uykusuzluk ile sonuçlanır. Böylece bu gençler gece yarısından sonrasına kadar uyuyamazlar.

Bu tarz bir uyku bozukluğunun tedavisi çok güçtür, uyku ilaçları çoğunlukla fayda vermez.

Tedaviye uyku zamanını erkene alınması ile başlanır ve normal bir kalkış zamanı sağlanır. Uyku süresi kesinlikle az olmamalıdır. Sorun çözülemezse uyku terapisti eşliğinde biyolojik saatin yeniden ayarlanması sağlanır.

Etiketler: , , , ,

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir